Yeryüzünde pek az rastlanan bir gelenek yaşanıyor. Kadınların aynı anda birden fazla kocaları oluyor. Tibet, Hindistan, Nepal’in yüksek kesimlerinde nadiren devam eden poliandri, yani bir kadının birden fazla eş edinmesi sistemini anlamaya çalıştık.

 Nepal’in kuzeybatısında, Tibet’teki kutsal Kailash Dağı’na giden tek geçiş noktası. Yabancıların çok az ziyaret ettiği uzak bir vadidir Humla Vadisi…

Burada kadim Şamanizm ile asırlık Budist gelenekleri, geçmiş yüzyıllardan kopup gelmiş gibi görünen köylerde günlük hayatın hâlâ önemli bir parçası. Bölgenin benzersiz kültürlerinden poliandri, yani çok kocalılık.

Çok kocalılık sistemi, bölgede yaşayan kimilerine göre kadın açısından avantajlı; böylece kadın diğer erkek kardeşlerin karıları ve onun çocuklarıyla çıkacak sorunlardan kurtulmuş oluyor. Bu sistemin asıl nedeni toprak bölünmesini engellemek olsa da aynı zamanda iki erkek kardeşin karılarının aynı çatı altında yaşamasını imkânsız gören bazı yaşlılar, iki veya daha çok erkek kardeşin tek kadınla yaşamasının daha rahat olduğunu belirtiyor.

Nyinba insanı daha çok tarım, küçük ticaret ve hayvancılıkla meşgul. Arazinin engebeli olması nedeniyle topraklar tarıma pek uygun değil. Alçak bölgelerde arpa, buğday, darı, fasulye, üst bölgelerdeyse sadece karabuğday ekiliyor. Her öğünde taze taze koparılıp pişirilen birçok sebze yetişmekte. Süt ve süt ürünü olarak sadece yoğurt ve tereyağı üretimi var.

Bu bölgede çok kocalılık sistemi dahilinde bir hanedeki erkek kardeşlerin hepsi tek kadınla evleniyor. Kadın bazen iki erkek kardeşle evlenebilirken, bu sayı kimi zaman dört ya da beş kocaya kadar çıkabiliyor. Antropologlara göre erkek kardeşlerin tek kadınla evlenmesi sayesinde bu zor koşullarda az miktardaki toprak ve hayvanlar bölünmüş olmuyor ve aile bireylerinin hepsi aynı çatıda yaşamaya devam ediyor. Bazı araştırmacılarsa bunun doğum kontrol yöntemi gibi işlev gördüğünü; bu şekilde çok fazla çocuk yapılmadığını düşünüyor.

Bölgede aile içinde kadın ve erkekler arasındaki iş bölümü çok net sınırlarla ayrılmıyor. Örneğin kadın ekmek pişirirken kocası yemeği hazırlıyor ya da erkekler de yün eğirebiliyor. Geleneklerinde erkekler karısından olan tüm çocukları kendi çocuğu olarak kabul eder ve kesinlikle ayrım yapmaz, baba ve amcalar arasında fark yok, hepsine baba deniyor.

Bu sistemde kadın beş kocalı bile olabiliyor. Sıkça rastlanılanlarsa genelde iki kardeşle evli olan çiftlerdir. Eşler arasında iş bölümü var; biri tarlada, diğeri eve para göndermek için şehirde çalışıyormuş. Kimi zaman nadir de olsa eşlerden birinin başka kadınla evlenmek istemesi ya da çocuklar hakkında sorunlar çıkabiliyor. Ancak yaşlılar genelde çok kocalılık geleneğinin sorun çıkarmaktan çok, sorunları azalttığını düşünüyor. Çünkü toprak kavgaları ya da mal bölüşümü meselesi ortadan kalkıyor. Eşler arasında kıskançlık olmaması için bu tür olayların olmaması için çocuklara bu yönde eğitim veriliyor, ama yine de gençlerin bir kısmı günümüzde bu sistemi kabul etmiyor.